3 март 2026 й.
Mintaqaviy bozorning "qaynoq" nuqtasi: O‘zbekiston parrandachiligi Afg‘oniston talabi qarshisida
Mintaqaviy bozorning "qaynoq" nuqtasi: O‘zbekiston parrandachiligi Afg‘oniston talabi qarshisida
So‘nggi oylarda O‘zbekiston parrandachilik bozorida kutilmagan, ammo iqtisodiy jihatdan tushunarli dinamika kuzatilmoqda. Afg‘onistonlik tadbirkorlarning o‘zbek bozoriga "yopirilib" kirishi nafaqat eksport salohiyatini oshirdi, balki ichki bozorda narxlar muvozanatini ham sinovdan o‘tkazmoqda.
Nega aynan hozir? Geosiyosiy burilish
Afg‘oniston bozoriga an’anaviy ravishda mahsulot yetkazib bergan Eron va Pokiston yo‘nalishlaridagi murakkabliklar (chegara cheklovlari va logistik to‘siqlar) afg‘on tadbirkorlarini shimolga — O‘zbekistonga yuzlanishga majbur qildi. Natijada, O‘zbekiston mintaqadagi asosiy parrandachilik xabiga aylanmoqda.
Jo‘ja narxi: Talab taklifdan o‘zib ketganda
Hozirda ichki bozorda bir kunlik jo‘ja narxining sezilarli o‘sishi kuzatilmoqda. Buning asosiy sabablari:
• Eksport ustuvorligi: Mahalliy inkubatsiya markazlari mahsulotni valyutada va naqd pulda sotib oladigan afg‘on mijozlariga ustunlik bermoqda.
• Ichki taqchillik: Eksport hajmining ortishi mahalliy broyler yetishtiruvchilar uchun jo‘ja yetishmasligini yoki ularni qimmatroq narxda sotib olishga majbur bo'lishini keltirib chiqardi.
Soya shroti: Ozuqa xavfsizligi xavf ostidami?
Vaziyatning eng nozik jihati — bu ozuqa bazasi. Soya shroti parrandachilikning "oltin asosi" hisoblanadi. Afg‘onistonlik tadbirkorlarning nafaqat tayyor mahsulot, balki ozuqa komponentlarini (soya shroti, makkajo‘xori) ham katta hajmda eksport qilishi ichki bozorda zanjirli reaksiyani boshladi:
1. Ozuqa narxi ko‘tarilishi: Soya shroti taqchilligi ozuqa tannarxini oshiradi.
2. Tannarx bosimi: Ozuqa qimmatlashishi go‘sht va tuxum narxiga bevosita ta’sir qiladi.
3. Raqobatbardoshlik: Kichik fermerlar yirik eksportyorlar bilan xomashyo talashishda yutqazib qo‘ymoqda.
Eksport — imkoniyatmi yoki xavf?
Bir tomondan, bu jarayon mamlakatimizga valyuta kirib kelishini ta’minlaydi va sohani xalqaro standartlarga moslashishga undaydi. Ikkinchi tomondan esa, "eksport inflyatsiyasi" mahalliy iste’molchi hamyoniga zarba berishi mumkin.
Xulosa o‘rnida: O‘zbekiston parrandachilik sektori hozirda oltin o‘rtaliqni topishi kerak. Eksportni to‘xtatmagan holda, ichki bozordagi fermerlarni arzon jo‘ja va barqaror ozuqa bilan ta’minlash mexanizmlarini (masalan, kvotalar yoki ichki bozor uchun imtiyozli narxlar) ishlab chiqish vaqt kelgan ko‘rinadi.
Hurmatli soha vakillari, siz bu borada nima deysiz? Eksport hajmini cheklash kerakmi yoki bozor o‘zini tartibga solishini kutish lozim? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring.