16 феврал 2026 й.
Broyler jo‘jalarini boqishda eng ko‘p yo‘l qo‘yiladigan 5 ta xato
Broyler jo‘jalarini boqishda eng ko‘p yo‘l qo‘yiladigan 5 ta xato
Broyler yetishtirish — bu shunchaki tovuq boqish emas, bu yuqori texnologiyali jarayon. Ko‘pchilik yangi boshlagan tadbirkorlar broyler jo‘jalarini oddiy qishloq tovuqlari kabi parvarishlab, kutilgan natijaga erisha olmaydilar. Natijada vazn kamligi, kasallanish va kutilmagan talofatlar yuzaga keladi.
Bugun biz broyler boqishda eng ko‘p uchraydigan 5 ta asosiy xatoni tahlil qilamiz.
1. Harorat rejimiga e’tiborsizlik
Broyler jo‘jasi hayotining dastlabki 10 kuni — uning kelajakdagi vazni uchun poydevordir. Eng katta xato — xonani yetarli darajada isitmaslik.
Xato: Jo‘jalarni olib kelishdan oldin xonani isitmaslik yoki haroratni 25-27°C atrofida ushlash.
Oqibat: Jo‘jalar sovuqdan bir-birining ustiga to‘planadi, natijada eng pastdagilari ezilib o‘ladi. Tirik qolganlari esa bor energiyasini o‘sishga emas, isinishga sarflaydi.
To‘g‘ri yechim: Birinchi haftada harorat 32-34°C bo‘lishi shart. Har hafta haroratni 2 darajadan pasaytirib borish lozim.
2. Noto‘g‘ri ozuqa: "Faqat bug‘doy bilan boqish"
Ko‘pchilik "tabiiy bo‘ladi" deb jo‘jalarga faqat maydalangan bug‘doy yoki makkajo‘xori beradi. Bu go‘sht yo‘nalishidagi qush uchun eng katta xatodir.
Xato: Protein va aminokislotalarga boy bo‘lmagan bir xil turdagi don berish.
Oqibat: Broyler 45 kunda 2.5-3 kg vazn olish o‘rniga, 1 kg ham chiqmaydi. Skelet zaif bo‘ladi, qush oyoqqa tura olmay qoladi.
To‘g‘ri yechim: Maxsus Pre-start, Start, Grouer va Finish omuxta yemlaridan foydalanish. Tarkibda albatta soya shroti, baliq uni va vitaminlar bo‘lishi shart.
3. Zichlik: "Joyga sig‘magan baraka..."
Kichikroq katak yoki xonaga iloji boricha ko‘p jo‘ja sig‘dirishga urinish iqtisodiy zarar keltiradi.
Xato: 1 kvadrat metr maydonga 20-25 tadan ortiq katta yoshdagi broylerni saqlash.
Oqibat: Havoda ammiak gazi ko‘payadi, qushlar bir-birini cho‘qiydi (kannibalizm), namlik ortib ketadi va kasallik tez tarqaladi.
To‘g‘ri yechim: So‘yim oldidan 1 kvadrat metrda 30-35 kg tirik vazndan oshmaslik kerak. Bu o‘rtacha 10-12 ta katta qush degani.
4. Ventilyatsiyaning yo‘qligi
"Jo‘jalarga sovuq tegadi" deb hamma tirqishlarni berkitib tashlash — ularni bo‘g‘ib o‘ldirish bilan barobar.
Xato: Xonadagi dimlik va ammiak hidiga e’tibor bermaslik.
Oqibat: Qushlarda asssit (qoringa suv to‘planishi), ko‘z kasalliklari va nafas yo‘li infeksiyalari paydo bo‘ladi.
To‘g‘ri yechim: Xonada doimiy toza havo aylanib turishi kerak, lekin pol sathida skvoznyak (yelvizak) bo‘lmasligiga e’tibor bering.
5. Suv tozaligi va sifati
Broyler ozuqadan ko‘ra ko‘proq suv ichadi. Agar suv idishlari iflos bo‘lsa, hech qanday vaksina yordam bermaydi.
Xato: Suv idishlarini (poilka) kuniga kamida bir marta yuvmaslik.
Oqibat: Ichketar (diareya), koksidioz va salmonellyoz kabi xavfli kasalliklar tarqaladi.
To‘g‘ri yechim: Suv doimo toza va xona haroratida bo‘lishi kerak. Vaktsinatsiya va vitaminlarni suv orqali berishda idishlarning tozaligi 100% ta’minlanishi lozim.